Để thực hiện học tập suốt đời, Hồ Chí Minh chỉ ra phương pháp học tập như sau:
Một là, “lấy tự học làm cốt”.
Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Người luôn coi tự học là cách tốt nhất để làm giàu trí tuệ và nhân cách của mình.
Trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc (1947), Bác viết: “Lấy tự học làm cốt”. Người dạy: “Đường đời là một chiếc thang không có nấc chót, học tập là một quyển vở không có trang cuối cùng”. Mỗi người cần tranh thủ sự giúp đỡ, hướng dẫn chỉ bảo của thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và thực hiện phương châm học ở mọi lúc, mọi nơi, học trong khi giao tiếp, trong công việc hằng ngày, trong việc lớn cũng như việc nhỏ, trong kinh nghiệm thành công cũng như thất bại và học trong công tác vận động quần chúng.
Hai là, học mọi lúc, mọi nơi.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: “Học ở đâu? Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân, không học nhân dân là một thiếu sót rất lớn”. Chính việc thông qua học tập, tiếp xúc với nhân dân mà cán bộ, đảng viên có điều kiện gần gũi, nắm được tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, từ đó tham mưu, đề xuất tiếp tục bổ sung, sửa đổi, hoàn thiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đúng đắn, phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Theo Người, cuộc sống là một trường học thực tế sinh động, là nơi để “thực hành” những điều đã học.
Học tập suốt đời là mỗi ngày phải học hỏi thêm được những điều mới mẻ; học đến đâu, luyện tập và thực hành đến đó. Trong lao động, làm việc là quá trình tự học tập, tích lũy, bổ sung kinh nghiệm, đúc kết kiến thức từ thực tiễn, và phải nghiên cứu kinh nghiệm cũ để giúp cho thực hành mới, lại đem thực hành mới để phát triển kinh nghiệm cũ làm cho nó đầy đủ, dồi dào thêm. Người còn nhắc nhở cán bộ ở các cơ quan “mỗi ngày ít nhất phải học tập một tiếng đồng hồ”và xem việc cán bộ, đảng viên lấy lý do vì bận việc mà xao nhãng chuyện học tập là “một khuyết điểm rất to”.
Từ việc đề cao tinh thần tự học, nỗ lực học tập suốt đời, Hồ Chủ tịch chủ trương xây dựng một xã hội học tập.
Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về tự học, học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập, thấm nhuần lời Bác dạy khi Người đến thăm Trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương, tháng 9/1949 (nay là Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), Người ghi trong trang đầu quyển sổ vàng của nhà trường: Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại”.
Trong nhiều năm qua Trường TH Trần Quang Khải đã quán triệt sâu sắc quan điểm của Người nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên, gương mẫu, tâm huyết trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về tự học, học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập. Kết quả đó được thể hiện cụ thể như sau:
Trước hết, trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy, Ban Giám hiệu: Quyết tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, giáo viên vừa “Hồng” vừa “Chuyên” luôn là sự quan tâm, ưu tiên hàng đầu của nhà trường. Bên cạnh việc tích cực cử giáo viên đi học tập nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nhà trường thường xuyên quán triệt việc tự học tập, nâng cao trình độ cho cán bộ giảng viên, tạo điều kiện về cơ sở, vật chất, kinh phí, thời gian để cán bộ, giảng viên có môi trường tự học tốt nhất. Nhà trường thường xuyên kiểm tra, đánh giá chất lượng chuyên môn đối với cán bộ, giáo viên, đây là phương pháp tốt để thúc đẩy giảng viên tự học tập nâng cao trình độ; việc giảng dạy lý luận chính trị đòi hỏi gắn bó chặt chẽ giữa lý luận và thực tiễn, vì vậy, nhà trường đã xây dựng kế hoạch nghiên cứu thực tế hằng năm cho giảng viên đi học tập ở trong tỉnh, ngoài tỉnh và nước ngoài (mỗi năm nhà trường tổ chức hàng chục lượt nghiên, cứu tổng kết thực tiễn). Qua các đợt nghiên cứu thực tế cán bộ, giáo viên có điều kiện rất thuận lợi để tự học tập nâng cao kiến thức về mọi mặt, nâng cao khả năng tổng hợp, gắn lý luận với thực tiễn của bài giảng. Hằng năm, nhà trường có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học giao cho các giảng viên trẻ đảm nhận làm chủ nhiệm đề tài, thông qua hoạt động nghiên cứu khoa học giúp tăng khả năng tư duy độc lập và đòi hỏi tính tự lập, chủ động cao, đây chính là biện pháp tốt để nâng cao khả năng tự học của cán bộ, giáo viên. Từ việc nghiêm túc thực hiện sự chỉ đạo của lãnh đạo trường, cùng với tinh thần nỗ lực vươn lên, tự khẳng định mình. Đội ngũ cán bộ, giáo viên Trường Trần Quang Khải đã không ngừng tự học tập nâng cao trình độ. Chất lượng tự học, tự nâng cao trình độ được thể hiện qua chất lượng bài giảng ngày càng tiến bộ, đặc biệt giảng viên trẻ. Thông qua Hội thi giáo viên giỏi cấp trường được tổ chức hằng năm, chúng tôi luôn yên tâm và tự hào về đội ngũ của mình. Kết quả năm học 2022-2023, nhà trường có 36 giáo viên thao giảng đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp trường; 8 đề tài nghiên cứu khoa học đang được triển khai. Qua đó, chất lượng đội ngũ cán bộ, giáo viên nhà trường liên tục nâng lên. Phong trào thi đua bốn tốt “Học tập tốt, giảng dạy tốt, quản lý tốt, phục vụ tốt” được phát huy và trở thành khẩu hiệu hành động cho mỗi cán bộ, giáo viên của nhà trường.
Nhằm tiếp tục vận dụng hiệu quả, sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập, tôi xin đề xuất một số giải pháp góp phần thực hiện học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập như sau:
Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về ý nghĩa tầm quan trọng của vấn đề học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập.
Tiếp tục tuyên truyền, quán triệt và triển khai thực hiện tốt Chỉ thị, chủ trương của Đảng, Nhà Nước, Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phong trào khuyến học, khuyến tài... nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và mỗi người dân trong công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập.
Hai là, tiếp tục đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong gia đình, dòng họ, cộng đồng, các phong trào này phải góp phần xây dựng mô hình công dân học tập, gắn nhà trường, gia đình với xã hội để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, thực hiện bộ Tiêu chí xây dựng "Gia đình học tập", "Dòng họ học tập", "Cộng đồng học tập", "Đơn vị học tập" hướng tới xã, phường, thị trấn, huyện tỉnh học tập. Phát triển tổ chức hội khuyến học rộng khắp các địa bàn: khu dân cư, cơ quan, xí nghiệp, trường học.
Ba là, phát huy cao hơn hiệu quả hoạt động của hội khuyến học trong các cơ quan, đơn vị, nhà máy, xí nghiệp, các xã, phường, thị trấn, khu dân cư, làng văn hóa…
Bốn là, tăng cường vận động xây dựng và quản lý có hiệu quả quỹ khuyến học, khuyến tài mở rộng hình thức học bổng khuyến học. Hội khuyến học các cấp chủ động, tích cực vận động các tổ chức, cá nhân, cơ quan, doanh nghiệp xây dựng Quỹ khuyến học ở tất cả các cấp, đặc biệt là Quỹ khuyến học, khuyến tài đất Tổ.
Năm là, quan tâm mở rộng các mô hình giáo dục thường xuyên, giáo dục cộng đồng ở cấp tỉnh và cấp huyện. Nâng cao năng lực hoạt động của các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên cấp tỉnh và cấp huyện huyện sau khi sáp nhập theo hướng thực hiện nhiều nhiệm vụ: giáo dục thường xuyên, hướng nghiệp và dạy nghề, bồi dưỡng thường xuyên, bồi dưỡng ngắn hạn và tư vấn, hỗ trợ các trung tâm học tập cộng đồng. Củng cố mô hình hoạt động của trung tâm học tập cộng đồng theo hướng kết hợp với nhà văn hóa, thư viện, bưu điện văn hóa xã. Các lớp học của trung tâm học tập cộng đồng được tổ chức linh hoạt, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho mọi người cùng tham gia (tổ chức tại các thôn, bản, tại nhà dân...).
Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một quá trình: vừa học tập vừa hoạt động cách mạng; học tập để hoạt động cách mạng, để đạt được mục đích, lý tưởng của mình; qua hoạt động cách mạng, không ngừng học tập, hoàn thiện tri thức và nhân cách của bản thân. Người là nơi hội tụ với tầm cao nhất tinh hoa văn hóa nhân loại, một thầy giáo mẫu mực, một nhà giáo dục vĩ đại. Tư tưởng của Bác về học suốt đời hết sức phù hợp với khuyến cáo của UNESCO ngày nay về 4 trụ cột của giáo dục là “học để biết, học để làm, học để chung sống, học để làm Người”.
Người đã để lại tấm gương cao đẹp về tinh thần tự học và học tập suốt đời để chúng ta noi theo. Vì vậy, mỗi cán bộ, Đảng viên học tập và làm theo Bác, xác định cho mình một lộ trình, mục tiêu và phương pháp tự học suốt đời phù hợp với điều kiện cụ thể của bản thân, của gia đình. Có tự học suốt đời mới có thể hoàn thiện nhân cách, nâng cao khả năng phục vụ nhân dân ngày một tốt hơn.
